Kan ik van mijn voorwaarden voor invrijheidstelling af?

Vroeger (voor 2008) kreeg je automatisch je ‘korting ‘ van één derde deel van je gevangenisstraf. Het heette toen ook vervroegde invrijheidstelling. Slechts als je een ontsnappingspoging had gedaan of tijdens je detentie veroordeeld werd voor bepaalde strafbare feiten kon je deze korting deels verspelen.

Dat is veranderd. Want aan het krijgen van de strafkorting worden nu voorwaarden gesteld. Het heet tegenwoordig dan ook voorwaardelijke invrijheidstelling (v.i.). Het parket in Arnhem beslist of de gedetineerde v.i. krijgt en onder welke voorwaarden. Men krijgt daar vijftien weken voor de v.i.-datum een seintje van het CJIB dat de straf teneinde loopt en dan gaan daar de raderen draaien. De reclassering, de gevangenisdirecteur en het lokale parket brengen adviezen uit en op basis daarvan beslist de advocaat-generaal of - en zo ja - onder welke voorwaarden iemand eerder naar huis mag.

Voorwaarden

Een voorwaarde die voor iedereen geldt is dat je in een bepaalde periode niet mag reciperen (nog eens in de fout gaan). Daarnaast worden er op de persoon toegesneden voorwaarden geformuleerd. Denk daarbij aan een contactverbod, een locatieverbod een meldingsplicht, het dragen van een enkelband met GPS etc. Het openbaar ministerie heeft daarin een grote vrijheid en mag zelfs voorwaarden opleggen die het gedrag van de gedetineerde betreffen.

Het doel van de voorwaarden moet zijn gelegen in het terugdringen van het gevaar op recipe, het verbeteren van de resocialisatiekansen van de gedetineerde en het beschermen van de slachtoffers en de nabestaanden. Dat kan heel ver gaan, zo leren bijvoorbeeld de zaak van Volkert van der G., de moordenaar van Pim Fortuijn en de zaak van zwemleraar Benno L. Daarin werden zulke verstrekkende voorwaarden geformuleerd dat van echte vrijheid van de ex-gedetineerde eigenlijk geen sprake meer was. Zeker als je een lange straf hebt gehad kun je nog jarenlang met de voorwaarden worden geconfronteerd.

Voorwaarden aanvechten

Het vervelende is dat het openbaar ministerie zelf mag bepalen welke voorwaarden noodzakelijk worden geacht. Hij heeft hiervoor geen toestemming nodig van de rechter. Ook als gedetineerde heb je niet de mogelijkheid om de voorwaarden vooraf te laten toetsen door een rechter. Dat is heel vervelend, want je zult pas eerder naar huis mogen als instemt met de voorwaarden van het openbaar ministerie. Pas als je het verbod in de ogen van het openbaar ministerie hebt overtreden, word je voor een rechter gebracht die beslist of je terug naar de gevangenis moet. Dat is uiteraard een heel groot risico dat je niet wilt lopen als je weer aan de vrijheid hebt geroken.

Toch is er een mogelijkheid om de voorwaarden aan te vechten, ook als je er mee in hebt gestemd. Die toestemming is namelijk feitelijk van je afgedwongen; als je nee zegt blijf je immers gewoon zitten. De rechter vindt dan ook dat de ‘toestemming’ niet aan je mag worden tegengeworpen. Je kunt in kort geding aan de president van de rechtbank vragen om het openbaar ministerie te verbieden de vrijheid teveel te beperken en bepaalde voorwaarden te veranderen of te laten vervallen.

Wij maken het bijvoorbeeld nogal eens mee dat de gevangenisdirecteur, die de gedetineerde vaak goed heeft leren kennen, lovend is over de gedetineerde en het niet nodig vindt om bijzondere voorwaarden op te leggen, terwijl de reclassering en het openbaar ministerie daar – voor de zekerheid – heel anders over denken. Dat levert vaak veel frustraties op: je bent gestraft, je hebt die straf goed ondergaan en nog steeds moet je aan de justitiële leiband lopen.

Rechters fluiten Openbaar Ministerie terug

Rechters zijn gelukkig bereid kritisch naar de zaak te kijken en fluiten het openbaar ministerie regelmatig terug. Neem dus na het ontvangen van de voorwaarden contact op met een gespecialiseerd advocaat om te kijken of het een goed idee is om een kort geding aan te spannen of om dit drukmiddel in de onderhandeling met het openbaar ministerie te gebruiken. Onder een beetje druk worden voorwaarden vaak vloeibaar en dat is nodig om snel van je echte vrijheid te gaan genieten.

Door: Geertjan van Oosten

Overige publicaties

Verdedigers.nl: dé specialisten voor directe juridische bijstand en ondersteuning

Specialisten

Specialisten

De strafrechtadvocaten van Verdedigers.nl, onderdeel van Van Oosten Advocaten uit Amsterdam, zijn gespecialiseerd in de verdediging van cliënten. Ons team staat u bij met alle voorkomende juridische problemen.

Over onze specialisten

De Kosten

De Kosten

Dankzij onze specialisatie werken we efficient waardoor de kosten laag blijven. Vaak komt u in aanmerking voor de door de overheid - pro deo - gefinancierde juridische rechtsbijstand

Meer over de kosten